Ý nghĩa và cách dùng “Menboku nai”

「面めん目ぼくない」 là một cách diễn đạt thường gặp trong tiếng Nhật, xuất hiện cả trong giao tiếp hằng ngày lẫn môi trường công việc. Từ này mang nghĩa “xấu hổ”, “có lỗi”, “không còn mặt mũi nào để gặp ai”. Nó thường được dùng khi bản thân mắc lỗi hoặc sự bất cẩn của mình gây phiền phức cho người khác.

1. Ý nghĩa cơ bản

• Dùng khi cảm thấy xấu hổ vì sai sót hoặc thất bại của bản thân
• Thể hiện sự hối lỗi hoặc thái độ ăn năn

Ví dụ: “Tôi đã làm phiền mọi người, thật sự rất xấu hổ.” / “Phạm phải sai lầm như thế này, tôi thật sự thấy không còn mặt mũi nào.”

2. Nguồn gốc

“面めん目ぼく（menboku）” có nghĩa là “khuôn mặt”, “thể diện”, “danh dự”. “面めん目もくない” tức là “không còn thể diện” = “không còn mặt mũi nào gặp ai”. Cách nói này đã được dùng từ thời xưa trong giới võ sĩ và thương nhân, phản ánh văn hoá Nhật Bản coi trọng thể diện và danh dự.

3. Cách dùng

• Xin lỗi, hối lỗi: Ví dụ “Thật không còn mặt mũi nào.”
• Khiêm tốn, nhún nhường: “Tôi còn non nớt, thật xấu hổ…”
• Trong công việc: Thường dùng khi xin lỗi cấp trên hoặc đối tác

4. So sánh với cách nói tương tự

• 申し訳ない (moushiwake nai): Nhấn mạnh lời xin lỗi với người khác
• 恥ずかしい (hazukashii): Nhấn mạnh cảm giác cá nhân là xấu hổ
• 恐縮 (kyoushuku): Thể hiện sự kính trọng hoặc khiêm nhường

5. Lưu ý khi sử dụng

• Nếu dùng quá nhiều có thể tạo cảm giác như đang tự trách mình quá mức
• Khi nói với người trên, nên kết hợp với kính ngữ để lịch sự hơn
• Trong trò chuyện thân mật, từ này có thể nghe hơi cứng nhắc

6. Những cách diễn đạt thường gặp

• 「面目ない限りです」＝ Vô cùng xấu hổ, hết sức có lỗi
• 「面目を施す」＝ Giữ thể diện, khôi phục danh dự

7. Biểu đạt tương ứng trong tiếng Anh

Không có từ nào hoàn toàn tương đương trong tiếng Anh, nhưng tuỳ ngữ cảnh có thể dùng:

• I’m ashamed. (Tôi thấy xấu hổ)
• I feel embarrassed. (Tôi cảm thấy ngượng ngùng)
• I apologize for my shortcomings. (Tôi xin lỗi vì những thiếu sót của mình)
• I’m terribly sorry. (Tôi vô cùng xin lỗi)

Tóm lại

• “面めん目ぼくない” có nghĩa là “xấu hổ, có lỗi, không còn mặt mũi gặp ai”
• Nguồn gốc từ “面めん目ぼく” (thể diện) + “ない” (không còn)
• Thường dùng để bày tỏ sự hối lỗi, xin lỗi hoặc khiêm nhường
• Phổ biến trong môi trường công việc và tình huống trang trọng
• Cần tránh lạm dụng để không tạo cảm giác quá tiêu cực