Văn hóa công sở Nhật: Vì sao 60% người thấy tội lỗi khi nghỉ, đặc biệt là Gen Z?

Tại Nhật Bản, làm việc chăm chỉ vẫn được xem là “chuẩn mực”.
Tuy nhiên, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc nghỉ ngơi đầy đủ sẽ giúp tăng cường sự tập trung và cải thiện hiệu quả công việc. Nhưng nhiều khảo sát gần đây cho thấy: 60% người Nhật cảm thấy tội lỗi khi nghỉ phép, và điều bất ngờ là Gen Z mới là nhóm cảm thấy nặng nề nhất.

60% người Nhật cảm thấy “tội lỗi khi nghỉ phép”

Theo luật năm 2019, các công ty bắt buộc phải cho nhân viên nghỉ ít nhất 5 ngày phép có lương mỗi năm.
Dù vậy, tỷ lệ lấy phép năm tại Nhật Bản vẫn thấp và nhiều người cảm thấy “khó xin nghỉ”.

Nhìn ra nước ngoài, tại Đức, quy định nghỉ phép có lương bắt buộc là 20-24 ngày/năm, với tỷ lệ thực hiện gần như 100%.
Tại Phần Lan, có quy định nghỉ liên tiếp hơn 12 ngày vào mùa hè.

Nhật Bản là quốc gia có nhiều ngày lễ, nhưng vì nhiều người không sử dụng phép năm nên họ dễ cảm thấy bản thân “chưa được nghỉ ngơi thực sự”.

Theo khảo sát của Expedia, 58% người Nhật Bản trả lời rằng họ “thấy tội lỗi khi nghỉ làm”, đây là tỷ lệ cao nhất trong số 12 quốc gia được khảo sát.

Cảm giác tội lỗi mạnh mẽ nhất ở “độ tuổi 20”

Trong cuộc khảo sát năm 2023, 44% người trong độ tuổi 20 cho rằng “nghỉ làm là không tốt”, tỷ lệ cao nhất trong tất cả các thế hệ.
Những lý do phổ biến nhất là:

• Không muốn gây phiền phức cho đồng nghiệp
• Khó nghỉ vì mọi người xung quanh đều đang làm việc

Ngoài ra, một khảo sát khác cho thấy Gen Z là nhóm trả lời “vẫn đi làm” dù sức khỏe không tốt nhiều nhất.

Thế hệ trẻ có xu hướng rất để ý để không gây phiền hà cho cấp trên và đồng nghiệp.
Không ít người nghĩ rằng “ngay cả việc hỏi ý kiến cũng là làm phiền” nên tự mình ôm đồm công việc.

Kiểm tra mức độ “tội lỗi khi nghỉ ngơi” của bạn

Điểm càng cao, bạn càng ngần ngại trong việc nghỉ ngơi.

• Trên 25 điểm: Cảm giác tội lỗi rất mạnh. Cẩn thận với hội chứng burnout (kiệt sức).
• 15〜24 điểm: Cảm giác tội lỗi ở mức trung bình. Khó nghỉ vì để ý xung quanh.
• 5〜14 điểm: Có chút cảm giác tội lỗi nhưng vẫn có thể nghỉ khi cần thiết.
• 0〜4 điểm: Gần như không thấy tội lỗi. Bạn thuộc kiểu người biết cách nghỉ ngơi hợp lý.

“Lý do không thể nghỉ (Yếu tố nội tại)” trong tâm trí

Từ xưa, Nhật Bản đã có quan niệm “người không làm việc là kẻ bỏ đi”.
Trong xã hội nông nghiệp thời Edo, làm việc không nghỉ là chuyện đương nhiên, và tư tưởng “Trời đang nhìn thấu” cũng rất phổ biến.

Từ thời Minh Trị trở đi, văn hóa “chịu đựng để làm việc là tốt” ngày càng mạnh mẽ, kéo theo thời kỳ mà làm việc nhiều giờ được đánh giá cao.
Lịch sử này vẫn còn tồn tại đến nay, khiến mọi người dễ cảm thấy “áy náy khi nghỉ” hoặc “chỉ mình mình nghỉ là không tốt”.

“Lý do khiến việc nghỉ ngơi trở nên khó khăn (Yếu tố ngoại tại)” tại nơi làm việc

Sau khi bong bóng kinh tế vỡ, năng suất tại Nhật Bản bị đình trệ, các vấn đề do trầm cảm và làm việc quá sức gia tăng.
Do đó, cải cách lối sống làm việc đã được đẩy mạnh, nhưng tại nơi làm việc vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề.

• Công việc bị cá nhân hóa, không có người thay thế
• Thiếu nhân lực nên một người phải ôm quá nhiều việc
• Vẫn còn những nơi làm việc đánh giá cao người làm nhiều giờ

Những môi trường này tạo ra tình trạng “thực tế rất khó nghỉ” ngay cả khi có chế độ nghỉ phép.

Dần hình thành thói quen “nghỉ ngơi có chiến lược”

Nghỉ ngơi không phải là trốn việc, mà là hành động quan trọng để nâng cao chất lượng công việc.
Hãy giảm bớt cảm giác tội lỗi và các vấn đề tại nơi làm việc, đồng thời xây dựng thói quen nghỉ ngơi một cách khôn ngoan.

Tổng kết

• Khoảng 60% người Nhật cảm thấy “nghỉ làm là xấu”
• Cảm giác tội lỗi mạnh nhất ở độ tuổi 20. Lý do là “không muốn gây phiền phức”
• Các giá trị quan từ ngày xưa vẫn tạo nên tâm lý khó nghỉ ngơi hiện nay
• Thiếu nhân lực và công việc phụ thuộc vào cá nhân cũng là vấn đề lớn tại nơi làm việc
• Nghỉ ngơi là cần thiết để tạo ra thành quả. Việc có thói quen nghỉ ngơi theo chiến lược là rất quan trọng