Tại sao Nhật Bản lái xe bên trái? Lịch sử từ thời Samurai & khác biệt với thế giới

Ở Nhật Bản, xe có vô lăng bên phải và lưu thông bên trái đường.
Nhưng bạn có biết rằng, trên thế giới lại có nhiều quốc gia đi bên phải hơn không?
Bài viết này sẽ giải thích một cách dễ hiểu lý do vì sao Nhật Bản đi bên trái và nguồn gốc lịch sử của điều đó.

Sự khởi đầu của việc đi bên trái ở Nhật Bản

Tập quán “đi bên trái” ở Nhật Bản đã có từ thời Edo.
Bác sĩ người Đức tên là Kaempfer, người đến Nhật trong giai đoạn 1690–1692, đã viết trong cuốn “Nhật Bản Chí” rằng: “Ở Nhật, đường phố rất sạch sẽ, có biển báo rõ ràng và người dân có thói quen đi bên trái.”
Điều này cho thấy, từ hơn 300 năm trước, người Nhật đã tuân thủ quy tắc đi bên trái trên đường phố.

Quy tắc “đi bên trái” do các samurai tạo ra

Thời Edo, đường phố ở Nhật khá hẹp, và các samurai thường đeo kiếm bên hông trái khi đi lại.
Nếu họ đi bên phải, vỏ kiếm sẽ dễ va chạm vào nhau, gây ra cãi vã hay đánh nhau.
Vì vậy, thói quen “đi bên trái” được hình thành một cách tự nhiên để tránh xung đột và dần trở thành quy tắc ứng xử trong xã hội.
Về sau, quy tắc này được kế thừa và trở thành luật giao thông chính thức vào thời Minh Trị.

Ngày xưa thế giới cũng đi bên trái

Thực ra, ngày xưa phần lớn thế giới đều đi bên trái.
Các di tích La Mã cổ đại cho thấy vết bánh xe ngựa đều nằm ở phía bên trái đường.
Ở Hy Lạp cổ đại và Ai Cập, người ta cũng có tập quán đi bên trái tương tự.

Mối quan hệ giữa tay thuận và hướng di chuyển

Khoảng 90% con người là người thuận tay phải.
Vì vậy, khi đi bên trái, tay phải – tay cầm vũ khí – sẽ hướng về phía đối phương, giúp phòng vệ dễ hơn.
Ngày xưa, việc đi lại khá nguy hiểm và người ta thường mang theo vũ khí, nên việc đi bên trái được xem là hợp lý hơn.

Napoleon – người khiến thế giới chuyển sang đi bên phải

Cho đến thời Trung Cổ, hầu hết các nước vẫn đi bên trái, nhưng Napoleon (1769–1821) được cho là người đã phổ biến việc đi bên phải.
Ông đã tiến hành xây dựng và cải thiện hệ thống đường bộ ở các quốc gia mình chinh phục, và đến năm 1792, Pháp đã chính thức ban hành luật đi bên phải trong và ngoài nước.
Kết quả là chỉ còn những quốc gia không chịu ảnh hưởng của Napoleon, như Anh và Nhật Bản, vẫn giữ tập quán đi bên trái cho đến ngày nay.

Lý do Napoleon chọn đi bên phải

Có nhiều giả thuyết khác nhau về lý do tại sao Napoleon lại chọn đi bên phải.

• Giả thuyết “thuận tay trái”: Vì Napoleon thuận tay trái, nên việc đi bên phải giúp ông dễ rút kiếm bằng tay trái hơn.
• Giả thuyết “vì chiến thuật”: Việc di chuyển quân đội theo đội hình tấn công từ bên phải trở nên hiệu quả hơn khi đi bên phải.
• Giả thuyết “ảnh hưởng của súng đạn”: Khi bắn súng, người lính dễ xoay người sang trái hơn, nên đi bên phải thuận tiện hơn cho việc tác chiến.

Không có giả thuyết nào được chứng minh hoàn toàn, nên sự thật vẫn chưa rõ ràng.
Tuy nhiên, có một điều chắc chắn: Napoleon đã thay đổi quy tắc giao thông của cả thế giới.

Tổng kết

• Việc đi bên trái ở Nhật Bản bắt nguồn từ “quy tắc ứng xử của các samurai”.
• Ngày xưa, hầu hết các nước trên thế giới đều đi bên trái.
• Napoleon là người đã phổ biến việc đi bên phải ở các vùng lãnh thổ ông chinh phục.
• Lý do đi bên phải có nhiều giả thuyết như: thuận tay trái, chiến thuật quân sự, hay do ảnh hưởng của việc sử dụng súng.

Việc đi bên trái ở Nhật Bản là một thói quen được hình thành tự nhiên qua dòng chảy của lịch sử và văn hóa.
Dù xưa hay nay, trong đó vẫn ẩn chứa trí tuệ của con người nhằm đảm bảo an toàn khi đi lại.