Risshun – Lập xuân là tiết khí đầu tiên trong hệ thống 24 tiết khí, đánh dấu sự khởi đầu của mùa xuân theo lịch cổ truyền Nhật Bản.

Theo lịch dương hiện nay, ngày này thường rơi vào khoảng mùng 3 hoặc mùng 4 tháng 2 hằng năm.

Dù thời tiết thực tế vẫn còn lạnh, người xưa vẫn xem đây là thời điểm “mùa đông khép lại và vạn vật bắt đầu chuyển mình sang xuân”.

Vì thế, Lập xuân mang ý nghĩa mở ra một mùa mới với nhiều hy vọng và cảm xúc tươi mới.

Tại sao ngày Lập xuân lại thay đổi theo từng năm?

Ngày Lập xuân được xác định dựa trên mối quan hệ vị trí giữa Mặt Trời và Trái Đất.

Thời gian để Trái Đất quay hết một vòng quanh Mặt Trời không chính xác tuyệt đối là 365 ngày.

Do đó, mỗi năm sẽ có một độ lệch nhỏ, khiến ngày Lập xuân cũng thay đổi theo.

Tuy nhiên, tại Nhật Bản, trong hầu hết các năm, ngày này chỉ rơi vào mùng 3 hoặc mùng 4 tháng 2.

• Năm 2025: ngày 3 tháng 2
• Năm 2026: ngày 4 tháng 2
• Năm 2027: ngày 4 tháng 2

Lập xuân năm 2026

Năm 2026, Lập xuân rơi vào thứ Tư, ngày 4 tháng 2.

Kể từ thời điểm này, mùa xuân chính thức bắt đầu theo lịch tiết khí.

Tiết khí tiếp theo là Vũ thủy, sẽ bắt đầu từ ngày 19 tháng 2.

Ngày trước Lập xuân là Tiết phân

Ngày ngay trước Lập xuân được gọi là Tiết phân (Setsubun).

Ngày xưa, vì xem Lập xuân là khởi đầu của năm mới, nên Tiết phân có ý nghĩa quan trọng, tương tự như ngày Giao thừa ngày nay.

Người ta tin rằng vào thời điểm giao mùa, tà khí dễ xâm nhập.

Vì vậy, nghi lễ rải đậu được thực hiện để xua đuổi điều xấu và cầu mong một năm mới bình an.

Thất thập nhị hậu của mùa Lập xuân

Thất thập nhị hậu là cách chia mỗi tiết khí thành ba giai đoạn nhỏ nhằm mô tả những thay đổi tinh tế của thiên nhiên.

• Đông phong giải đống (khoảng từ mùng 4 tháng 2): Gió ấm từ phương Đông thổi tới, làm băng trên sông hồ bắt đầu tan.
• Hoàng oanh hiện hoán (khoảng từ mùng 9 tháng 2): Chim oanh cất tiếng hót, báo hiệu mùa xuân đang đến gần.
• Ngư thượng băng (khoảng từ ngày 14 tháng 2): Băng tan, cá bắt đầu bơi lội trở lại sau mùa đông.

Món ăn trong ngày Lập xuân

Vào dịp này, mọi người thường thưởng thức các loại bánh Wagashi mang hương vị mùa xuân.

• Sakuramochi
• Uguisumochi
• Risshun Daifuku (nhân đậu đỏ)

Người ta tin rằng màu đỏ của đậu đỏ có khả năng xua đuổi điều xấu.

Ngoài ra, các nguyên liệu theo mùa như hoa cải, mầm fukinotou hay cá trích cũng rất được ưa chuộng.

Phong tục ngày Lập xuân

• Dán giấy viết chữ “Lập xuân đại các” trước cửa: Mang ý nghĩa trừ tà và cầu may.
• Uống nước đầu nguồn (Wakamizu): Uống nước tinh khiết vào buổi sáng sớm để cầu chúc sức khỏe.
• Bắt đầu trưng bày búp bê Hina: Chuẩn bị cho lễ hội búp bê vào ngày 3 tháng 3.

Kiến thức thú vị về Lập xuân

Gió đầu mùa (Haru-ichiban) là gì?

Haru-ichiban là cơn gió Nam mạnh đầu tiên thổi trong khoảng từ Lập xuân đến Xuân phân.

Đôi khi, cơn gió này có thể gây mưa bão, vì vậy cần chú ý an toàn.

Một năm có tới 4 ngày Tiết phân?

Thực tế, ngày trước các tiết Lập xuân, Lập hạ, Lập thu và Lập đông đều được gọi là Tiết phân.

Tuy nhiên, do Tiết phân trước Lập xuân có ý nghĩa quan trọng nhất, nên ngày nay thuật ngữ này thường chỉ ngày trước Lập xuân.

Sự khác biệt giữa Lập xuân và Tết Nguyên Đán

• Lập xuân: được xác định dựa trên chuyển động của Mặt Trời.
• Tết Nguyên Đán: được xác định dựa trên chu kỳ của Mặt Trăng.

Năm 2026, Tết Nguyên Đán rơi vào ngày 17 tháng 2.

Tại Trung Quốc và Việt Nam, ngày này được tổ chức rất long trọng như một lễ hội lớn của mùa xuân.

Tổng kết

• Lập xuân đánh dấu sự khởi đầu của mùa xuân.
• Ngày này thường rơi vào mùng 3 hoặc mùng 4 tháng 2.
• Ngày trước đó là Tiết phân với phong tục rải đậu.
• Thất thập nhị hậu giúp cảm nhận rõ sự chuyển mình của thiên nhiên.
• Mọi người chào đón mùa xuân bằng bánh ngọt và thực phẩm theo mùa.
• Nhiều phong tục mang ý nghĩa cầu may, trừ tà và cầu sức khỏe.

Lập xuân chính là khởi đầu của một mùa mới, mở ra những hy vọng tốt đẹp.