Hỏi “Naze – Tại sao?” có thật sự tốt? Sai lầm phổ biến trong giao tiếp
Câu hỏi như “なぜ、そう思うの？ – Tại sao bạn lại nghĩ như vậy?” thoạt nhìn có vẻ là một câu hỏi logic và là một câu hỏi hay. Tuy nhiên trên thực tế, cách hỏi “Naze – Tại sao?”, “Doushite – Vì sao?” lại có thể trở thành nguyên nhân khiến cuộc trò chuyện trở nên không ăn khớp với nhau.
Lý do là vì sự thật và cách diễn giải (suy nghĩ, ý kiến) bị trộn lẫn với nhau. Khi người nghe và người nói hiểu khác nhau, câu chuyện sẽ dễ bị lệch hướng, giống như một cuộc trò chuyện “trên mây”, không đi đến đâu.
Trong cuốn sách đang được chú ý “「良い質問 – Kỹ thuật đặt câu hỏi không dùng ‘tại sao’ – kết tinh từ 40 năm rèn luyện ‘câu hỏi hay’ của một chuyên gia đối thoại”, tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của “câu hỏi dựa trên sự thật” để tránh những vấn đề như vậy.
Vì sao câu hỏi có từ “Itsumo – luôn luôn?” lại là NG
Ví dụ, hãy thử xem câu hỏi sau:
「お正月は、いつもどうしてるの？」
“Tết thì bạn luôn luôn làm gì?”
Điểm không tốt của câu hỏi này nằm ở từ “luôn luôn”. Từ này có ý nghĩa quá rộng và không rõ ràng.
Là nói về hôm qua? Hay năm ngoái? Hay là năm nào cũng giống nhau?
Thực ra, “luôn luôn” là một từ không chỉ ra mốc thời gian cụ thể. Vì vậy, người được hỏi sẽ không biết nên trả lời như thế nào cho đúng.
Điều quan trọng là hỏi bắt đầu từ “sự thật”
Những người giao tiếp giỏi không hỏi những câu mang tính chung chung ngay từ đầu. Trước hết, họ sẽ hỏi dựa trên một sự thật cụ thể.
Ví dụ, họ sẽ hỏi như sau:
去年のお正月は、何をしましたか？
“Tết năm ngoái bạn đã làm gì?”
Với câu hỏi này, người được hỏi chỉ cần làm một việc: nhớ lại một sự kiện cụ thể đã xảy ra.
Khi đã nhớ được một sự thật, câu chuyện sẽ tự nhiên được mở rộng. Nếu năm nào cũng giống nhau, người đó sẽ nói “năm nào tôi cũng làm như vậy”. Nếu khác nhau, chính sự khác biệt đó sẽ trở thành chủ đề câu chuyện.
Nếu thật sự muốn lắng nghe đối phương, hãy bắt đầu bằng những câu hỏi giúp họ nhớ lại trải nghiệm, thay vì những câu hỏi buộc họ phải suy nghĩ. Điều này sẽ giúp cuộc trò chuyện diễn ra suôn sẻ hơn.
Tóm tắt
- “Tại sao?” và “vì sao?” là những câu hỏi dễ gây lệch hướng trong hội thoại
- Từ “luôn luôn” có ý nghĩa quá rộng, khiến người nghe bối rối
- Câu hỏi hay là câu hỏi bắt đầu từ “sự thật”, không khái quát hóa
- Câu hỏi giúp gợi nhớ trải nghiệm sẽ làm cuộc trò chuyện mượt mà hơn
「なぜ？」と聞くのは、本当はよくない質問
「なぜ、そう思うの？」という質問は、一見すると論理的で良い質問に見えます。しかし実は、この「なぜ？」「どうして？」という聞き方は、会話がかみ合わなくなる原因になることがあります。
理由は、事実と解釈（考え・意見）が混ざってしまうからです。相手と自分が違う理解をしていると、話はすれ違い、「空中戦」のような会話になってしまいます。
話題の本『「良い質問」を40年磨き続けた対話のプロがたどり着いた「なぜ」と聞かない質問術』では、こうした問題を防ぐための「事実質問」の大切さが紹介されています。
「いつも？」と聞く質問がNGな理由
たとえば、次の質問を考えてみましょう。
「お正月は、いつもどうしてるの？」
この質問がよくない理由は、「いつも」という言葉です。「いつも」は意味が広すぎて、はっきりしていません。
昨日のことですか？去年のことですか？毎年同じことですか？
実は、「いつも」は、はっきりした時間を指していない言葉なのです。そのため、相手はどう答えればいいのか分からなくなってしまいます。
大切なのは「事実」から聞くこと
会話が上手な人は、最初から一般的な質問をしません。まずは、一つの事実から聞きます。
たとえば、次のように質問します。
「去年のお正月は、何をしましたか？」
この質問なら、相手がすることは一つだけです。一回の出来事を思い出すことです。
一つの事実を思い出せば、話は自然に広がります。毎年同じなら「毎年こうしています」と話が続きますし、違っていれば、その違いがそのまま話題になります。
本当に相手の話を聞きたいなら、考えさせる質問よりも、思い出してもらう質問から始めることが大切です。
まとめ
- 「なぜ？」「どうして？」は、会話のズレを生みやすい質問
- 「いつも」は意味が広すぎて、相手を迷わせてしまう
- 良い質問は、一般化せず「事実」から聞くこと
- 考えさせるより、思い出させる質問が会話をスムーズにする
