Hiện tượng “thăng tiến âm thầm” đang gia tăng tại Nhật Bản

Gần đây, tại Nhật Bản xuất hiện ngày càng nhiều vấn đề liên quan đến “Thăng tiến âm thầm (Quiet Promotion)”. Đây là tình trạng nhân viên không được thăng chức chính thức nhưng phải đảm nhận thêm nhiều trách nhiệm và vai trò. Lương và quyền hạn không thay đổi, khiến nhân viên chịu áp lực không công bằng.

Cân bằng giữa trách nhiệm và quyền hạn là yếu tố then chốt

Trong tổ chức, việc cân bằng giữa trách nhiệm và quyền hạn, nghĩa vụ và quyền lợi là điều cơ bản. Khi trách nhiệm tăng, quyền hạn cũng cần được mở rộng. Nhân viên nên được trao quyền đánh giá công việc, sử dụng ngân sách. Tương tự, khi có nghĩa vụ làm việc, quyền lợi như lương và tiền làm thêm cũng phải được đảm bảo.

Tuy nhiên, trong “Thăng tiến âm thầm”, chỉ trách nhiệm tăng mà quyền hạn và quyền lợi không thay đổi. Đây có thể coi là một ví dụ điển hình của việc “vắt kiệt động lực nhân viên”.

Nguyên nhân dẫn đến “Thăng tiến âm thầm”

Có ba nguyên nhân chính:

1. Thiếu nhân lực, công việc bị dồn lên nhân viên hiện có
   Các công ty muốn giảm chi phí nhân sự, không tuyển thêm nhân viên mới mà yêu cầu nhân viên hiện tại đảm nhận thêm công việc. Thỉnh thoảng họ còn nói “Bạn làm được mà” để đẩy trách nhiệm lên nhân viên.
2. Phạm vi công việc không rõ ràng
   Tại một số công ty Nhật, nhiệm vụ công việc đôi khi mơ hồ. Nhân viên được yêu cầu “hợp tác cùng nhau”, dẫn đến khối lượng công việc tăng lên mà không giới hạn.
3. Văn hóa khó từ chối
   Trong môi trường làm việc, khó nói “không” là điều phổ biến. Những nhân viên có tinh thần trách nhiệm cao thường nhận thêm công việc, dẫn đến vòng luẩn quẩn: công việc tập trung vào những người xuất sắc.

Các biện pháp mà công ty nên áp dụng

Các công ty cần điều chỉnh cân bằng giữa trách nhiệm và quyền hạn của nhân viên. Ba biện pháp cụ thể là:

1. Làm rõ nhiệm vụ công việc
   Ghi rõ trách nhiệm, nội dung công việc, kỹ năng cần thiết và quyền hạn cho từng vị trí.
2. Xem xét lại hệ thống đánh giá
   Đánh giá công bằng đối với nhân viên nhận thêm công việc và cân nhắc thăng tiến, tăng lương phù hợp.
3. Thúc đẩy ủy quyền quyền hạn
   Khi trao trách nhiệm, đồng thời cần trao quyền hạn. Ví dụ, quyền phê duyệt ngân sách và ra quyết định nên được chuyển giao theo từng giai đoạn.

Cách nhân viên tự bảo vệ bản thân

Ngay cả khi công ty chưa thay đổi, nhân viên vẫn có thể tự bảo vệ mình. Khi được giao công việc, hãy suy nghĩ trước: “Nếu nhận việc này, tôi sẽ phải hy sinh điều gì?”

Khi từ chối, giải thích lý do một cách hợp lý: “Công việc hiện tại sẽ bị ảnh hưởng”, “Không thể hoàn thành đúng hạn”, v.v. Nếu nhận, hãy xác định rõ điều kiện: “Muốn giảm khối lượng công việc khác”, “Phản ánh vào đánh giá”.

Tóm tắt

• Thăng tiến âm thầm là tình trạng chỉ tăng trách nhiệm mà quyền hạn và lương không thay đổi.
• Nguyên nhân: thiếu nhân lực, nhiệm vụ mơ hồ, văn hóa khó từ chối.
• Công ty nên làm rõ nhiệm vụ, cải thiện hệ thống đánh giá và thúc đẩy ủy quyền quyền hạn.
• Nhân viên nên cân nhắc trước khi nhận công việc, xác nhận và thương lượng điều kiện.
• Khi trách nhiệm và quyền hạn được cân bằng, cả nhân viên và công ty đều có thể phát triển.